است ، آماده و تربيت نموده‌اند . نتيجهء هيجدهم - هدايت و ضلالت از كارهاى خداونديست . ( آيهء شمارهء 21 و 23 و 25 و 26 ) در بارهء اين كه ضلالت و هدايت انسانها بدست خدا است ، در چند مورد از قرآن آياتى وارد شده است . بعضى از ساده لوحان گمان كرده‌اند ، اين گونه آيات دليل بر جبر بوده و اختيار انسانها را در هدايت و ضلالت نفى مىكند . اينان در معانى دقيق اين آيات ، نمىانديشند كه مقصود از مشيت خداوندى چيست ما مقصود از مشيت خداوندى را در مباحث گذشته بطور مشروح مطرح نموده‌ايم . در اينجا بمناسبت تفسير آيهء مورد بحث ، بطور مختصر به معناى مشيت خداوندى اشاره مىكنيم : مشيت خداوندى عبارتست از آن خواست الهى كه در زمينهء آماده بجريان مىفتد . به اين معنى كه آدمى با به كار انداختن عقل و وجدان و تلاش براى وصول به « حيات معقول » زمينهء جريان مشيت خداوندى را براى هدايت در زندگى خود آماده مىكند و بالعكس كسى كه با غوطه ور شدن در خودخواهى و تمايل به انحرافات ، زمينهء جريان مشيت الهى را براى ضلالت در زندگى خود مهيا مىسازد . دليل اين تفسير در آيات قرآنى در موارد متعددى آمده است ، از آن جمله همين آيهء شمارهء 21 كه با صراحت كامل مىگويد : خداوند كسى را كه در حال بازگشت به سوى او است و مىخواهد مطابق دستورات او عمل كند ، هدايت مىنمايد ، و عكسش نيز صحيح است : چنان كه در آيهء 26 از سورهء البقرة مىگويد : * ( إِنَّ الله لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ ) * ( خداوند با اين مثل گمراه نمىكند مگر مردم منحرف را ) . نتيجهء نوزدهم - پس از آراستگى آدمى با هدايت ، توكل و آرامش و ظرفيت او در برابر ناگواريهاى دنيا ، به حد اعلا مىرسد ، زيرا بديهى است كه هدايت آن روشنائى و بيدارى را نصيب انسان مىسازد كه بر اصول و قوانين حاكمه بر طبيعت و زندگى آگاه مىگردد ، خواسته‌ها و شناخته شده‌هاى خود